Ik kan vast niet de enige zijn, die social media helemaal beu is en tegelijkertijd merkt dat het niet zomaar weg te leggen is. In deze post vertel ik over mijn social media en telefoonverslaving en hoe ik dit concreet heb aangepakt. Disclaimer: het is geen “detox”, zoals je nu wel vaker leest, maar een oprechte poging om de controle over mijn aandacht terug te krijgen en de wens om bewuster en meer offline in het leven te staan.
Het begon allemaal toen ik niet zo lekker in mijn vel zat en ik worstelde met gevoelens van lusteloosheid en (lichte) depressie. Mijn schermtijd (oftewel, de tijd die ik spendeerde op mijn telefoon) schoot omhoog naar 6-8 uur per dag, maar het had geen positief effect op mijn humeur of gemoedstoestand. Hoeveel creatieve filmpjes ik ook bekeek, het gaf mij niet de motivatie om zelf te gaan schilderen. Hoeveel boekrecensies ik ook zag, het moedigde mij niet aan om mijn e-reader erbij te pakken. Kookvideo’s konden mijn eetlust niet opwekken; en grappige filmpjes verdwenen uit mijn geheugen nog voordat ik had geswipet.
Mijn concentratie was naar de knoppen. Ik kon geen film of serie meer kijken zonder ook mijn telefoon bij de hand te hebben. Long form content, zoals dat zo mooi heet, kon mijn aandacht niet meer vasthouden omdat ik verslaafd was aan prikkels. Mijn hoofd kon niet omgaan met de afwezigheid hiervan. Alleen zijn met mijn gedachten gaf onrust. Lanterfanten ging niet meer. Mijn hoofd was ervan overtuigd dat een overload aan prikkels de beste manier was om te ontspannen.
Eindeloos scrollen…
Er is een reden hé, waarom al die verslavende apps op elkaar lijken? Met hun eindeloze feeds, waar letterlijk geen einde aan komt. Het dopamine-effect van het swipen. Je weet immers nooit of het volgende filmpje de moeite waard zal zijn. Daar kom je maar op één manier achter: swipen! Ik heb ergens ooit de quote gehoord: “Als je niet betaalt voor een app, dan ben jij zelf het product.” Oftewel, je “betaalt” met jouw waardevolle tijd en aandacht.
Mijn grootste boosdoener, op dat moment (want verderop leg ik uit dat verslavingen kunnen “verspringen”), waren de reels op Instagram. Korte hapsnap filmpjes waar ik zonder moeite meerdere uren achter elkaar doorheen kon scrollen. En het enige wat dit prikkelfestijn mij opleverde was een naar gevoel van tijdverspilling en mentale vermoeidheid. Ik voelde me slechter, maar kon tegelijkertijd mijn telefoon niet wegleggen.
Eerst maar eens een timertje proberen vanuit het “digitaal welzijn” menu van Android en later ook in de Instagram app zelf. Maar deze zette ik dan steeds weer opnieuw uit… Het icoontje verplaatsen naar een onlogische plek hielp ook niet. Ik was binnen no-time gewend aan de nieuwe locatie en mijn muscle memory deed de rest.
Ken je dat, dat je je telefoon pakt om iets te doen? Iets concreets, zoals melk op je boodschappenlijstje zetten; of een belangrijke e-mail lezen die net is binnengekomen? En ineens zit je weer op die verslavende app, te scrollen, zonder dat je überhaupt hebt gedaan wat je in eerste instantie wilde doen. Of erger nog, je weet niet eens meer waarom je de telefoon ook alweer pakte? Zucht. Dat is hoe mijn telefoongebruik was. It was bad.
Eenmaal bewust van mijn telefoonverslaving, voelde ik de wens om hier iets aan te doen. Simpele aanpassingen hadden geen effect, dus er was zwaarder geschut nodig. Toch maar over gaan op een zogenaamde dumb phone, zoals we die vroeger hadden? Maar ja, hoe gaat het dan met internetbankieren, en whatsapp is toch ook wel heel handig…
Minimalist Phone
En toen kwam ik de app Minimalist Phone Launcher tegen. Dit is een app die de look van je telefoon verandert naar een zeer minimalistische stijl. Het doet denken aan de look van The Light Phone. Geen felle kleurtjes, schreeuwende icoontjes of irritante meldingen – maar een rustige aanblik, die veel minder uitnodigt om zomaar ergens op te klikken. Je kiest zelf welke veelgebruikte apps je op de homepage wilt hebben en je kunt verslavende apps zelfs wegstoppen in een verborgen map. Deze functie was helaas nog steeds niet opgewassen tegen mijn verslaving, maar desondanks zag ik met deze minimalistische look al een eerste daling in mijn schermtijd. Ik kreeg hoop!
Appblock
Mijn echte doorbraak kwam met een app genaamd Appblock. En deze app doet precies wat de naam zegt: het blokkeert apps. Variërend van een lichte blokkade (die je met wat omwegen nog ongedaan kan maken) tot een volledige blokkade waar je met geen mogelijkheid omheen kan. Is je tijd op? Dan heb je pech en moet je wachten.
Het fijne aan Appblock is dat je op heel veel verschillende manieren apps kunt blokkeren. Bijvoorbeeld alleen wanneer je op een bepaald wifi netwerk zit; of op bepaalde dagen en tijden; of misschien gun je jezelf een vast aantal minuten per uur of per dag? Ook kun je niet alleen apps blokkeren maar ook webpagina’s. Dus stiekem via je browser naar instagram of nu.nl zit er dan ook niet meer in. Ideaal!
Ik begon met enkele voorzichtige blokkades. Eerst een half uurtje Instagram en Facebook per dag, toen 20 minuten, toen 10 en uiteindelijk helemaal niks meer. Naarmate ik mijn tijd op Instagram en Facebook beteugelde, merkte ik een verspringing van mijn verslaving naar YouTube reels. Dus toen ben ik dat langzaam gaan inperken naar 0 minuten. Waarop mijn verslaving opnieuw versprong opnieuw, naar LinkedIn of all places (ik was desperate)… Direct geblokkeerd natuurlijk.
Keiharde blokkade
Ik weet nog goed dat ik voor het eerst de superstrikte modus aanzette in Appblock. Dit zou betekenen dat, wanneer een timer op was, ik geen mogelijkheid had om met een paar klikken mezelf meer tijd toe te kennen. Een keiharde blokkade. Oef… Eerst maar eens een weekje; toen een maand; en uiteindelijk zelfs meerdere maanden achter elkaar aangezet. Ik vind het heerlijk om simpelweg geen keuze meer te hebben!
Keer op keer merkte ik dat mijn hoofd verwoede pogingen deed om het gapende gat op te vullen met andere apps. En daarom bleef ik steeds meer apps inperken. Tot het moment waarop ik mijn telefoon pakte, opende, en besefte dat er niks boeiends meer was om te doen. Ik legde mijn telefoon weer weg.
Wanneer mijn timers op zijn (dat half uurtje YouTube wat ik mijzelf gun, of die 10 minuten per uur op Chrome), weet ik nu dat ik mijn afleiding elders moet zoeken. Door te lezen, te schilderen, te wandelen, muziek te luisteren, met Bailey te spelen of door simpelweg uit mijn raam te staren naar de vogeltjes in de tuin… Langzaamaan kreeg ik weer grip op mijn aandacht, mijn focus, mijn ontspanning. Ik werd creatiever; kreeg weer zin om dingen te ondernemen en uit te proberen. Ik voel me rustiger en, belangrijker nog, meer tevreden. Ik ben stiekem best wel trots op mijn vooruitgang, zoals de grafiek hierboven laat zien.
Ik heb overigens echt geen illusie dat ik zonder mijn telefoon door het leven kan, daarvoor zitten er teveel handige functies op. Maar ik doe mijn best om het niet langer mijn leven te laten dirigeren. Ik hoop dat ik je met mijn verhaal heb kunnen inspireren om zelf eens kritisch te kijken naar je schermtijd en social media gebruik. Denk je eens in: wat zou jij doen met al die tijd die je terug kunt pakken?
